هدف کلی: آشنایی با ضرورت پرهیز از ارتباط با افراد ناآشنا
اهداف جزئی:
- آشنایی با افراد آشنا و افراد غریبه
- درک ضرورت مراقبت از خود در برابر غریبهها
- شرکت در بحث و گفتوگوی کلاسی
- تقویت هوش جنبشی – حرکتی
- پرورش خلاقیت و توانمندی خلق قصه
چه کسی دست بابا و مامان خود را میبوسد و از زحمتهایی که برایش میکشند، تشکّر میکند؟ کدامیک از پدر و مادرهای شما هم، دستان پدر و مادرشان را میبوسند؟
تصویرخوانی و تفکر: از کودکان بخواهید با یکدیگر مشورت کنند و بگویند در تصویر کتاب چه میبینند؟ پشمک میخواهد پیش چه کسانی برود؟ آیا همه این افراد آشنا هستند و پشمک آنها را میشناسد؟
دستورزی و رنگآمیزی: از نوآموزان بخواهید ردپاهایی که به سمت فرد آشنا میرود را رنگ سبز (مادربزرگ، پدربزرگ) و ردپاهایی که به سمت غریبهها میرود را قرمز کنند. (گرگ و آقا اردک)
از کودکان بخواهید یک حلقه تشکیل دهند. بچرخند و شعرهایی که بلد هستند را بهصورت دستهجمعی همخوانی کنند.
لیستی از اسامی افراد آشنا (مثل: پدر، مادر، دایی، خاله، عمو، عمه، مادربزرگ و پدربزرگ) و افراد غریبه (مثل: همسایه، فروشنده مغازه، راننده آژانس و …) آماده کنید. در حین خواندن شعر و چرخیدن بچهها، با شنیدن نام افراد آشنا، کودکان باید دست یکدیگر را بگیرند و با شنیدن اسم افراد غریبه، کودکان باید دست یکدیگر را رها کنند و دست به سینه بایستند.
از نوآموزان بپرسید: آیا میدانند به چه کسانی آشنا و به چه کسانی غریبه گفته میشود؟
سؤالات زیر را از کودکان بپرسید و اجازه دهید آزادانه نظراتشان را بیان کنند:
– با کسی که او را نمیشناسیم باید چه رفتاری داشته باشیم؟
– چنین کسی اگر از ما سؤال پرسید، باید پاسخش را بدهیم؟
– آیا باید به این افراد اعتماد کنیم و همراهشان برویم؟
– به نظرتان چرا نباید به این افراد اعتماد کنیم؟
– اگر در خانه تنها باشیم و کسی از ما بخواهد در را باز کنیم، آیا در را باز میکنیم؟
– هنگام استفاده از آسانسور اگر با فرد غریبهای تنها شدید، چه تصمیمی میگیرید؟
این نکته را به کودکان بگویید که لازم نیست از افراد غریبه بترسند، اما باید مراقب باشند و به آنها اعتماد نکنند. حتی اگر بگوید از طرف پدر و مادرشان است.
پیشنهاد بحث و گفتوگوی خلاق: میتوانید برای فهم بهتر، از قانون «نه، برو، بگو» استفاده کنید. قانون «نه، برو، بگو»، یعنی در صورتی که فرد غریبهای از کودک درخواستی کرد، بگوید: نه! سپس خود را سریعاً به والدین یا افراد آشنا و قابل اعتماد برساند (برو) و ماجرا را برایشان تعریف کند (بگو).
همچنین میتوانید برای داشتن یک گفتوگوی جذّابتر، یک داستان در مورد مهارت ارتباط با غریبهها تعریف کنید و از کودکان بخواهید تا پایان این داستان را خودشان تکمیل کنند. مثلاً: به نام خدا، پرپری تو پارک کنار خانواده داشت با توپ قشنگش بازی میکرد. وقتی توپش رو شوت کرد، توپش رفت و رفت و رسید به اون دور دورها. پرپری تصمیم گرفت برود و توپ قشنگش را پیدا کند ولی همین که رسید به توپش یکدفعه یه …
برای تقویت مفهوم غریبه و آشنا، میتوانید این شعر را برای کودکان بخوانید یا فایل صوتی آن را در کلاس پخش کنید. همچنین بین ابیات این شعر، میتوانید با کودکان پرسش و پاسخ داشته باشید.
پیشو کجا؟ نرو! ایست!
گرگه که دوست تو نیست
به اون میگن: غریبه
نمیدونی؟ عجیبه!
او دنبال شکاره
دندون تیزی داره
نرو کنارش پیشو
هیس باش و چیزی نگو!
به او نگو چی هستی
خونهات کجاست، کی هستی
خطر داره پیشو جون
یه ذره نه! فراوون
غریبه آشنا نیست
غریبه دوست ما نیست[1]
[1] زهرا موسوی
این فعالیت، با هدف حل مسئله تنظیم شده است. برای کودکان توضیح دهید که امروز، میخواهیم در یک مأموریت مهم شرکت کنیم و یاد بگیریم چطور در موقعیتهای مختلف از خودمان محافظت کنیم.
مرحله اول: این باور را با تمرین و تکرار در ذهن کودکان محکم کنید که: من قوی هستم، من باهوش هستم، از خودم خوب مراقبت میکنم.
مرحله دوم: 4 قانون اصلی و طلایی را با کودکان تمرین کنید:
یک. قدم جلو: با غریبهها به هیچ جا نمیرویم، قدم محکمی به جلو بر میداریم و دست را مثل علامت ایست بالا میبریم.
دو. لب بسته: دست روی لب میگذاریم و اسم، آدرس و شماره تلفن را به غریبهها نمیگوییم.
سه. کمک گرفتن از بزرگترها: اگر غریبهای درخواست کمک کرد، میگوییم باید از یک بزرگتر کمک بگیرم و پیش مامان، بابا یا معلم میرویم.
چهار. به قلبم گوش کن: اگر دلمان ناراحت بود یا چیز عجیبی دیدیم بلند میگوییم: نه! و سریع دور میشویم.
مرحله سوم: سناریوهای مختلفی که در آنها غریبهها برای ارتباط با کودکان اقدام میکنند را در کلاس مطرح کنید و از کودکان بخواهید تا بگویند: اگر در این موقعیت بودند چه کار میکنند.
در پایان، پس از اینکه کودکان قوانین طلایی را درست اجراء کردند، آنها را تشویق کنید.
به جهت درک بهتر مفهوم غریبه و شناخت غریبهها، میتوانید شعر زیر را با کودکان بخوانید یا فایل صوتی آن را در کلاس پخش نمایید.
ای گل نازِ خنده رو
کی آشناست به من بگو
مامان، بابا عمه، عمو؟
تو با کی دیگه آشنایی؟
مادر بزرگ پدربزرگ
خب دیگه کی؟ خاله، دایی
غریبه ها رو می شناسی
می دونی اسم شون چیه؟
بگو غریبه ، ناشناس
کیه کیه کیه کیه؟
هر کسی می تونه باشه
همکار مامان و بابا
راننده و مغازه دار
همسایه ها همسایه ها
دوست و صمیمی نمی شیم
با هیچ غریبه هیچ کجا
جایی با اونها نمی ریم
اگر به ما بگن بیا
پس باید احتیاط کنیم
چون که نمی شناسیم شون
هزارتا دقت می کنیم
تو دوستی مون با دیگرون
سیده زهرا موسوی