هدف کلی: آشنایی با شرایط حضور کودک جدید در خانواده
اهداف جزئی:
- تشویق کودکان و علاقهمندی به داشتن خواهر و برادر جدید و درخواست از والدین
- گسترش گنجینه واژگان
- ارتقای توانایی تفکر منطقی، حل مسئله و تصمیمگیری
- افزایش خلاقیت
- تقویت حافظه شنیداری
- دستورزی
تصویرخوانی و تفکر: به کودکان بگویید به دقت به تصویر نگاه کنند و بگویند از تصویر چه میفهمند.
دستورزی و نقاشی: پس از شنیدن داستان، از آنها بخواهید تصویر نوزادان تازه متولد شده خانواده پشمک را در کادر خالی کتاب نقاشی کنند.
مربی محترم! داستان زیر را برای کودکان بخوانید یا فایل صوتی آن را برای کودکان پخش نمایید.
به نام خداجون مهربون
شب، جشن تولد پشمک بود. مامان لانه نبود. بابا هم نبود. برای همین بیبی نارنجی، مادربزرگ پشمک آمده بود تا او تنها نباشد. پشمک اخمهایش را توی هم کرد وگفت: «برای شب کیک تولد ندارم.»
بیبی نارنجی گفت: «خودم درست میکنم. کیکِ چیچی دوست داری؟»
پشمک پوووف بلندی کشید و پرسید: «چه کیکی بلدین؟»
بیبی نارنجی پرسید: «کیک هویج دوست داری؟» و آه کشید و ادامه داد: «یک روزهایی بهترین قناد جنگل بودم.»
پشمک با ذوق بالاپایین پرید و گفت: «کیک هویج دوست دارم. زیاد دوست دارم.»
بیبی نارنجی انگشتش را روی بینی گذاشت و گفت: «هیس! صورتی خوابه.» و آرام پرسید: «اینهمه ذوق برای کیک؟»
پشمک به خواهرش صورتی نگاه کرد و یواشی گفت: «هم برای کیک هم برای نینی جدید.»
بیبی نارنجی خندید و گفت: «پس من هم باید برای داشتن یک نوهی جدید بپربپر کنم.»
پشمک پرسید: «راستی! اگر نینی جدید کیک هویج دوست نداشته باشد چی؟»
بیبی نارنجی گفت: «نینی که کیک نمیخورد!»
پشمک پرسید: «پس چی میخورد؟»
بیبی نارنجی گفت: «فقط آب هویج و شیر. وقتی دندانهایش در آمد کیک هم میخورد.»
پشمک یک هویج را برداشت. گاز گازیاش کرد و پرسید: «راستی بیبی؟ نکند مامان و بابا، نینی را بیشتر از من دوست داشته باشند؟»
بیبی نارنجی کمی آرد و شکر را با شیر و تخممرغ توی یک ظرف بزرگ ریخت و شروع کرد به هم زدن.
آنوقت گفت: «بچهها، یک هدیه از طرف خدا هستند. برای مامان و بابا فرقی ندارد این هدیه را الان گرفته باشند یا قبلتر. هدیهی خدا همیشه عزیز است.» بعد یک هویج را ریز ریز کرد و ریخت توی ظرف.
پشمک پرسید: «میشود برای تولد، دوستانم را دعوت کنم؟»
بیبی نارنجی گفت: «بله که میشود. چرا نشود!؟» پشمک لپهای بیبی نارنجی را ماچ کرد. موچ کرد و با عجله رفت.
غروب از راه رسید. پشمک و صورتی نگاهشان به در بود تا مامان و بابا بیایند.
بیبی نارنجی از پنجره داشت به بیرون نگاه میکرد که یکهو با شادی گفت: «آمدند!»
مامان با نینیِ توی بغل آمد و گفت: «تولدت مبارک پشمک جان!»
پشمک تشکر کرد. بعد به نینی نگاه کرد و با خوشحالی گفت: «چقدر هدیهی خدا قشنگه!»
همانموقع بابا با دو نینی دیگر و دو هدیه برای پشمک و صورتی آمد و گفت: «هدیه نه پشمک جان! هدیههای خدا. آخه نینیها سهقلو هستند!»
پشمک و صورتی با ذوق و شوق دور نینیها چرخیدند و هورا کشیدند. کمی بعد مهمانها هم آمدند و جشن تولد شروع شد.
آن شب به پشمک خیلی خوش گذشت. آخه یک عالم هدیه گرفته بود که همهشان را خیلی دوست داشت. هدیههای خدا را از همه بیشتر.[1]
[1] . فرزانه فراهانی
از کودکان بخواهید دست خود را روی کاغذ بگذارند و دور آن را با مداد بکشند. سپس روی هر انگشت تصویر خواهر و برادر خود را بکشند. از آنها بپرسید دوست دارند چند خواهر و برادر داشته باشند؟ تصویر تمام آنها را بکشند. سپس در مورد نقاشی خود با دوستان خود گفتوگو کنند.
همچنین میتوانید به جهت زیباتر شدن فعالیت، به کودکان بگویید که این نقاشی، درخت خانواده است و بچهها، میوههای این درخت هستند. هرچه یک درخت پرمیوهتر باشد، بهتر است. یا بگویید: کودکان گلهای این درخت هستند و هرچه درخت پرگلتر باشد، زیباتر است.
پژوهشهای روانشناسی تأکید دارند که حضور خواهر یا برادر، غنیترین «آزمایشگاه اجتماعی» برای رشد همهجانبه کودک است. تعاملات میانفرزندی، بستری بیبدیل برای تقویت هوش هیجانی، مهارت حل مسئله و یادگیری همدلی فراهم میکند که در محیطهای آموزشی یا خانوادههای تکفرزندی بهسادگی قابل بازسازی نیست. بااینحال، کشور ما در آستانه ورود به پدیدهای جمعیتی به نام «سیاهچاله جمعیتی» قرار دارد؛ جایی که نرخ تولد کاهش یافته و آینده با جمعیتی سالخورده و کمبهره از نیروی جوان روبهروست. تصور کنید نسلی که بدون خواهر و برادر، عمه، دایی یا خاله بزرگ شود و در بزرگسالی تنهایی را بهعنوان هدیهای ناخواسته تجربه کند.
اما هنوز فرصت داریم؛ ایران عزیزمان میتواند با همت جمعی از این بحران عبور کند. نقش شما بهعنوان مربی پیشدبستانی در این مسیر بیبدیل است: با قصهگویی، شعر و نقاشی، ذوقِ داشتن خواهر یا برادر کوچک را در دل کودکان زنده کنید و با ارسال محتواهای علمی و تربیتی برای والدین، آنان را نسبت به اهمیت فرزندآوری آگاه سازید. این اقدام نه فقط یک وظیفه، که رسالتی ملی برای صیانت از پویایی ایران فردا و پیشگیری از انزوای روانی نسل آینده است.