هدف کلی: آشنایی با چشم و حس بینایی
اهداف جزئی:
- آشنایی با چشم و نحوه مراقبت از آن
- شناخت نعمتهای خدا و تشکّر از لطف و مهربانی او
- آشنایی با مفهوم باز و بسته
- تقویت دستورزی
- تقویت خلّاقیت و تفکّر
- تقویت هوش دیداری – فضایی (Visual / Spatial)
توجه: مربی محترم از این پس در ابتدای هر درس، سوره توحید را تلاوت نمایید و یا صوت سوره توحید را پخش نمایید و از کودکان بخواهید که همخوانی و تکرار کنند.
از نوآموزان در مورد زود خوابیدن سؤال کنید. میتوانید بچهها را با این شعر تشویق کنید:
تو مثل ماه می تابی
وقتی که زود میخوابی
قبل از شروع درس با انجام فعالیتهای ذیل، درسهای گذشته را مرور کنید:
- مرور درس 5: در مورد قوانین کلاس و این نکته که چرا نباید در کلاس چیزی خورد گفتوگو کنید. از کودکان بپرسید کدامیک از شما یادش هست که چه قوانینی را برای کلاس مطرح کردیم؟ و سؤالاتی ازایندست.
- مرور درس 7: مفهوم عدد 2 و 3 را با نوآموزان کار کنید و مطمئن شوید که مفهوم عدد 2 و 3 را فرا گرفتهاند.
تصویر خوانی و تفکر: ابتدا از کودکان بخواهید خوب به تصاویر دقت کنند. در مورد تصویر بالای صفحه از کودکان سؤال بپرسید و کودک را وادار به دقت، تفکر و سپس سخن گفتن کنید: «به نظر شما پرپری چهکار میکند؟ چرا چشمان او درد میکند؟ فاصله ما از تلویزیون هنگام دیدن کارتون چقدر باید باشد؟ و…» به همین ترتیب درمورد بقیه تصاویر نیز این سؤالات را تکرار کنید.
«باباپری دارد چه کار میکند؟ چه چیزهایی اطراف باباپری هستند؟ کار او درست است یا غلط؟ پوپک در تصویر پایین دارد چه کار میکند؟ آیا نگاه کردن مستقیم به خورشید کار درستی است؟ و …»
مفهوم باز و بسته: درمورد مفهوم باز و بسته با کودکان سخن بگویید و از ایشان بخواهید چشمهای خودشان را ببندند سپس باز کنند. انگشتان دستشان را ببندند سپس باز کنند. باز و بسته کردن دهان یا حتی باز و بسته کردن زیپ کیف و جامدادی. چیزهایی که در کلاس باز و بسته هستند را نشان بدهند و نام ببرند (درِ کلاس، کتاب و…). در پایان میتوانید بازی گلهای خندان که کودکان دست یکدیگر را میگیرند و با هم باز و بسته میشوند را انجام دهید.
- شعرِ بازی:
ما گلیم ما سنبلیم / ما بچه های نوگلیم / باز میشیم بسته میشیم / اگه به ما آب نرسه / اینجوری میشیم / اونجوری میشیم / باز میشیم بسته میشیم / اگر به ما نور نرسه / خسته و پژمرده میشیم.
پس از آموزش مفهوم باز و بسته، از آنان بخواهید به تصویر کتاب نگاه کنند؛ از آنها بخواهید در تصویر بالا، چیزهایی که باز هستند را آبی کنند (پنجره، یکی از چشمهای پرپری) و چیزهای بسته را رنگ قرمز بزنند. (کشوهای میز، چشم دیگر پرپری)
مرور مفهوم عدد 3 (درس 7): حالا توجه نوآموزان را به کادر دوم جلب نمایید و از آنها بخواهید در این کادر، دور چیزهایی که 3 تایی هستند خط بکشند. (پایه و گلهای روی آباژور، برگهای گلدان)
دستورزی و رنگآمیزی: در پایان از نوآموز بخواهید تا با توجه به صحبتهایی که در تصویرخوانی و تفکر شد، تصویری که کار درست را انجام میدهد به سلیقه خودشان رنگآمیزی کنند. (تصویر دوم)
مربی محترم و کوشا! جهت تثبیت مفهوم باز و بسته،باپخش ویدیوی ذیل فعالیت 1، این مفهوم را برای کودکان خود ساده و جذابتر نمایید.
ابتدا شعر را برای کودکان بخوانید یا فایل صوتی آن را در کلاس پخش نمایید. سپس از آنها بخواهید با ضربه زدن دو مداد به یکدیگر ریتم ایجاد کرده و با شما همخوانی کنند. سپس به نعمتهای خدا اشاره کرده و درمورد چشم و حس بینایی و راههای محافظت از آن با کودکان گفتوگو کنید.
خدای مهربون به ما
داده دو تا چشمِ قشنگ
سبز و سیاه و قهوهای
جور واجور و رنگاوارنگ
ما چیزی رو نمیبینیم
بدون حس بینایی
نمیتونیم بازی کنیم
بیرون بریم بهتنهایی
مواظبیم که خستگی
نیاد سراغ چشمامون
نمیذاریم مریض بشن
با گوشی و تلویزیون[1]
خدای مهربان چشم شما را چه رنگی آفریده است؟ اگر حس بینایی نداشتیم چه میشد؟ از خدا چگونه برای این نعمت بزرگ تشکر کنیم؟
[1] سمیه تورجی
کودکان به گروههای 4 نفره تقسیم شوند و بهنوبت چشمهای یکدیگر را با چشمبند ببندند (به رعایت بهداشت و نکات ایمنی در انجام فعالیت توجه داشته باشید) و بر روی برگههایی که به آنها دادهاید یک نقاشی بکشند (بهتر است موضوع نقاشی اختیاری و ساده باشد مانند گل، خانه، لیوان و…) و درحالیکه چشمشان بسته است، سوره مبارکه توحید را زمزمه کنند (مرور درس 7). در پایان، از نقاشیهای کشیده شده نمایشگاهی در کلاس تشکیل دهید و با اشاره به حدیث امام صادق (علیهالسلام) که فرمودند: «العافِیَةُ أَجمَلُ عَطاءٍ: سلامتی بهترین نعمتهای خدادادی است»[1] در مورد نعمت چشم با کودکان صحبت کنید. سپس کودکان با دیدن نقاشیهای خود و دیگران، اهمیت حس بینایی در انجام کارها را مشاهده نموده و از خداوند به خاطر نعمت سلامتی تشکر کنند.
[1] مجلسی، بحارالانوار، نشر موسسة الوفاء، 1404 ق، ج ٧٨، ص ٣٦٥
مربی از کودکان می خواهد که هرکس نقش یک انسان خاص مانند: خیاط، نقاش، راننده و… یا حیوانات مختلف مانند: اسب، عقاب، قورباغه و… را بازی کند. سپس از کودکان بخواهید با اجرای نمایش، بیان کنند که این افراد و حیوانات چگونه و برای چه کارهایی از حس بینایی خود استفاده میکنند. مثال: خیاط از بینایی برای دوختن لباسها و رنگ پارچهها، اسب: برای یافتن غذا و دویدن و دور شدن از خطرات.
این فعالیت به کودکان کمک می کند تا به روشهای مختلف استفاده از حس بینایی پی ببرند و نقش آن را در زندگی روزمره انسانها و حیوانات بهتر درک کنند و اطلاعات جدیدی کسب کنند.
برای جذابتر شدن این فعالیت، میتوانید از کودکان بخواهید تا تصویر شخصیتهای صفحه 98 کتاب مربی را رنگآمیزی کرده و دوربُری کنند. سپس مثل قبل، با آنها عروسکهای دستکشی درست کرده و با کمک عروسکهای دستکشی که تاکنون دارند، بگویند: هر شخصیت از حس بینایی خود برای انجام چه کارهایی استفاده میکند.
از کودکان بخواهیم فکر کنند و با بیان دلیل بگویند که چه کارهایی را میتوانند بدون استفاده از حس بینایی انجام دهند؟
جهت تقویت حافظه دیداری و بصری کودکان، میتوانید ویدیوی این فعالیت را تماشا کرده و با ایده گرفتن از این ویدیو، این بازی را با کودکان انجام دهید.
در این فعالیت، به هوشهای جنبشی – حرکتی، زبانی – کلامی، میان فردی و طبیعتگرای کودک که از جمله هوشهای چندگانه گاردنر هستند، پرداخته شده است.
روش بازی: یک حیوان را انتخاب کنید و صدای آن را به عنوان صدای اصلی انتخاب کنید. مثلا صدای اصلی، صدای گربه است:«میو». به کودک یک کلمه بگویید. کودک باید آن کلمه را به حالت صدای گربه (میو) بیان کند. انگار که گربه شده است و دارد مثل گربهها آن کلمه را بیان میگوید. میتوانید کلمات مختلفی را امتحان کنید. پس از اجرا و تقلید صدای یک حیوان، صدای حیوان دیگری را انتخاب نمایید و آن را صدای اصلی مشخص کنید. مثلاً صدای خروس: «قوقولی قوقو». کلمات مختلفی انتخاب نمایید و مثل قبل، کودکان باید سعی کنند با آهنگ صدای خروس، آن کلمه را بیان کنند. به همین صورت بازی ادامه پیدا میکند.
میتوان به جای کلمه، از جملات مختلف استفاده کرد و کودک باید با لحن صدای انتخاب شده، جمله را بگوید. بازی به صورت فردی و گروهی قابل اجراست. این فعالیت را به دفعات میتوان انجام داد. به تدریج به بازی سرعت داده شود.